{"id":287,"date":"2018-11-14T21:10:04","date_gmt":"2018-11-14T21:10:04","guid":{"rendered":"http:\/\/www.dursmlodzi.org.pl\/?page_id=287"},"modified":"2024-05-17T15:29:08","modified_gmt":"2024-05-17T15:29:08","slug":"godac-jak-poprawnie-pisac-po-slasku","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/www.dursmlodzi.org.pl\/?page_id=287","title":{"rendered":"Jak poprawnie g\u014fda\u0107 a\u00a0pisa\u0107 po \u015al\u014dnsku"},"content":{"rendered":"<h1 style=\"text-align: center;\">Jak poprawnie g\u014fda\u0107<span style=\"font-size: 3rem; background-color: transparent;\"> a<\/span> pisa\u0107 po \u015al\u014dnsku<\/h1>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\"><strong>Jak poprawnie pisa\u0107 po \u015al\u0105sku<\/strong><\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Wst\u0119pne zasady pisowni \u015bl\u0105skiej na podstawie norm przyj\u0119tych w Cieszynie.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: center;\"><span style=\"color: #000000;\">Zasada numer 1<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\"><em>Pisz po\u00a0<\/em><em>\u015bl\u0105<\/em><em>sku\u00a0<\/em><em>\u015bl\u0105<\/em><em>skim alfabetem. Oto litery jakie s<\/em><em>\u0105<\/em><em>\u00a0po\u00a0<\/em><em>\u015bl\u0105<\/em><em>sku, poni<\/em><em>\u017c<\/em><em>ej wyja<\/em><em>\u015b<\/em><em>nimy kilka zasad kiedy ich u<\/em><em>\u017c<\/em><em>ywa<\/em><em>\u0107<\/em><em>.<\/em><\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000080;\">A,\u00a0<a style=\"color: #000080;\" href=\"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/%C3%83\">\u00c3<\/a>,\u00a0<a style=\"color: #000080;\" href=\"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/B\">B<\/a>,\u00a0<a style=\"color: #000080;\" href=\"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/C\">C<\/a>,\u00a0<a style=\"color: #000080;\" href=\"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/%C4%86\">\u0106<\/a>,\u00a0<a style=\"color: #000080;\" href=\"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/D\">D<\/a>,\u00a0<a style=\"color: #000080;\" href=\"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/E\">E<\/a>,\u00a0<a style=\"color: #000080;\" href=\"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/F\">F<\/a>,\u00a0<a style=\"color: #000080;\" href=\"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/G\">G<\/a>,\u00a0<a style=\"color: #000080;\" href=\"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/H\">H<\/a>,\u00a0<a style=\"color: #000080;\" href=\"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/I\">I<\/a>,\u00a0<a style=\"color: #000080;\" href=\"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/J\">J<\/a>,\u00a0<a style=\"color: #000080;\" href=\"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/K\">K<\/a>,\u00a0<a style=\"color: #000080;\" href=\"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/L\">L<\/a>,\u00a0<a style=\"color: #000080;\" href=\"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/%C5%81\">\u0141<\/a>,\u00a0<a style=\"color: #000080;\" href=\"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/M\">M<\/a>,\u00a0<a style=\"color: #000080;\" href=\"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/N\">N<\/a>,\u00a0<a style=\"color: #000080;\" href=\"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/%C5%83\">\u0143<\/a>,\u00a0<a style=\"color: #000080;\" href=\"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/O\">O<\/a>,\u00a0<a style=\"color: #000080;\" href=\"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/%C5%8E\">\u014e<\/a>,\u00a0<a style=\"color: #000080;\" href=\"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/%C5%8C\">\u014c<\/a>,\u00a0<a style=\"color: #000080;\" href=\"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/%C3%94\">\u00d4<\/a>,\u00a0<a style=\"color: #000080;\" href=\"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/%C3%95\">\u00d5<\/a>,\u00a0<a style=\"color: #000080;\" href=\"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/P\">P<\/a>,\u00a0<a style=\"color: #000080;\" href=\"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/R\">R<\/a>,\u00a0<a style=\"color: #000080;\" href=\"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/S\">S<\/a>,\u00a0<a style=\"color: #000080;\" href=\"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/%C5%9A\">\u015a<\/a>,\u00a0<a style=\"color: #000080;\" href=\"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/T\">T<\/a>,\u00a0<a style=\"color: #000080;\" href=\"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/U\">U<\/a>,\u00a0<a style=\"color: #000080;\" href=\"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/W\">W<\/a>,\u00a0<a style=\"color: #000080;\" href=\"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Y\">Y<\/a>,\u00a0<a style=\"color: #000080;\" href=\"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Z\">Z<\/a>,\u00a0<a style=\"color: #000080;\" href=\"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/%C5%B9\">\u0179<\/a>,\u00a0<a style=\"color: #000080;\" href=\"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/%C5%BB\">\u017b<\/a><\/span><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p style=\"text-align: center;\"><span style=\"color: #000000;\">Zasada numer 2<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: center;\"><span style=\"color: #000000;\"><em>Litera\u00a0<\/em><strong><a style=\"color: #000000;\" href=\"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/%C5%81\">\u0141<\/a><\/strong><\/span><\/p>\n<ol>\n<li><span style=\"color: #000000;\">Zanik \u0142 po sp\u00f3\u0142g\u0142osce a przed samog\u0142osk\u0105 tyln\u0105: chop, cowiek,\u00a0pwaka\u0107,<\/span><\/li>\n<li><span style=\"color: #000000;\">wymowa grup sp\u00f3\u0142g\u0142oskowych z \u0142 (redukcja \u0142): gowa, gupi, chop, tuste wosy\u201d<\/span><\/li>\n<li><span style=\"color: #000000;\">uproszczenie grup sp\u00f3\u0142g\u0142oskowych (szczeg\u00f3lnie na pocz\u0105tku wyrazu), kt\u00f3rych drugim\u00a0elementem jest \u0142 \u2013 wypadni\u0119cie owego drugiego elementu \u0142 \u2013 gowa, chop, za bozna, tuste<\/span><br \/>\n<span style=\"color: #000000;\"><strong><br \/>\nUWAGA<\/strong>: regionalnie tam, gdzie panuje wymowa ze sp\u00f3\u0142g\u0142osk\u0105 \u0142, bdzie ona tak\u017ce wyst\u0119powa\u0107 w zapisie:\u00a0g\u0142owa, ch\u0142op, t\u0142uste.<\/span><\/li>\n<\/ol>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p style=\"text-align: center;\"><span style=\"color: #000000;\">Zasada numer 3<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: center;\"><span style=\"color: #000000;\"><em>Litera<\/em>\u00a0<strong><a style=\"color: #000000;\" href=\"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/%C5%8C\">\u014c<\/a><\/strong><\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">\u014d \u2013 na oznaczenie d\u017awi\u0119ku nazywanego \u201eo\u201d pochylone, czyli d\u017awi\u0119ku po\u015bredniego w\u00a0swojej barwie mi\u0119dzy [o] oraz [u], kt\u00f3ry w wi\u0119kszo\u015bci jest kontynuacj\u0105 historycznego \u201eo\u201d\u00a0d\u0142ugiego (czyli tam, gdzie w j\u0119zyku og\u00f3lnopolskim wyst\u0119puje litera \u00f3), zdarza si\u0119 jednak\u00a0tak\u017ce w miejscach, w kt\u00f3rych og\u00f3lna polszczyzna stosuje zapis u \u2013 czasem zreszt\u0105 w wyniku\u00a0ortograficznej zmiany historycznej: kluski, buty)<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: center;\"><span style=\"color: #000000;\">Zasada numer 4<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: center;\"><span style=\"color: #000000;\"><em>Litera<\/em>\u00a0<strong><a style=\"color: #000000;\" href=\"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/%C3%94\">\u00d4<\/a><\/strong><\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">\u00f4 \u2013 na oznaczenie nag\u0142osowego (pocz\u0105tkowego) \u201eo\u201d, kt\u00f3re mo\u017ce by\u0107 (bardzo cz\u0119sto jest)\u00a0labializowane, tzn. poprzedzone protetyczn\u0105 g\u0142osk\u0105 [\u0142] \u2013 labializacja nag\u0142osowego \u201eo\u201d nie jest\u00a0w \u015bl\u0105szczy\u017anie obligatoryjna, mo\u017ce wyst\u0105pi\u0107, ale nie musi; nawet u tej samej osoby mog\u0105\u00a0wyst\u0119powa\u0107 formy labializowane i nie, np. ojciec i \u0142ojciec, oko i \u0142oko, okno i \u0142okno itd.;\u00a0przyj\u0119cie osobnej litery na oznaczenie tych pozycji wyrazowych daje podw\u00f3jn\u0105 korzy\u015b\u0107:<\/span><br \/>\n<span style=\"color: #000000;\">pozwala odczytywa\u0107 te miejsca w zale\u017cno\u015bci od przyzwyczaje\u0144 m\u00f3wi\u0105cego,<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: center;\"><span style=\"color: #000000;\">Zasada numer 5<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: center;\"><span style=\"color: #000000;\"><em>Litera<\/em>\u00a0<strong><a style=\"color: #000000;\" href=\"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/%C5%8E\">\u014e<\/a><\/strong><\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Oznaczanie w tworzonym elementarzu za pomoc\u0105 \u201e\u014f\u201d miejsc, w kt\u00f3rych wyst\u0119puje \u201ea\u201d\u00a0pochylone \u2013 g\u0142oska (w pewnym, aczkolwiek dopuszczalnym, uproszczeniu rzecz ujmuj\u0105c) na\u00a0G\u00f3rnym \u015al\u0105sku (przemys\u0142owym) oraz na \u015al\u0105sku Cieszy\u0144skim wymawiana jako \u201eo\u201d, na\u00a0\u015al\u0105sku Opolskim wymawiana jako dyftong \u201eo\u0142\u201d (opolski dyftong \u201eo\u0142\u201d zaznaczamy przez \u014f (o\u00a0z \u0142uczkiem) \u2013 na terenach bezdyftongicznych mo\u017cna pisa\u0107 bez tego \u0142uczka: jest to\u00a0dopuszczalny i traktowany jako r\u00f3wnorz\u0119dny wariant zapisu w ka\u017cdej publikacji poza\u00a0terenami dyftongicznymi czy te\u017c po prostu mo\u017cliwy do stosowania przez autor\u00f3w\u00a0u\u017cywaj\u0105cych \u015bl\u0105szczyzny bezdyftongicznej): g\u014fda\u0107 : goda\u0107<\/span><br \/>\n<span style=\"color: #000000;\"><strong>UWAGA<\/strong>: w niekt\u00f3rych pozycjach \u2013 szczeg\u00f3lnie przed sp\u00f3\u0142g\u0142oskami nosowymi \u201ea\u201d pochylone jest wymawiane\u00a0z wi\u0119kszym stopniem zw\u0119\u017cenia artykulacji, a wi\u0119c jako g\u0142oska wy\u017csza ni\u017c [o], czyli jako \u201eo\u201d pochylone \u2013 w tych\u00a0miejscach \u2013 zgodnie z faktyczn\u0105 wymow\u0105 \u2013 zapisywane jest tak\u017ce \u014d<\/span><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p style=\"text-align: center;\"><span style=\"color: #000000;\">Zasada numer 6<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: center;\"><span style=\"color: #000000;\"><em>Spos\u00f3b zapisu pewnych po\u0142\u0105cze\u0144 g\u0142oskowych<\/em><\/span><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<ol>\n<li><span style=\"color: #000000;\">Wyb\u00f3r cech i sposob\u00f3w zapisu, kt\u00f3re pozwalaj\u0105 na \u0142atwiejsz\u0105 identyfikacj\u0119 wyrazu\u00a0poprzez ci\u0105g\u0142o\u015b\u0107 historyczn\u0105 zapisu: np. \u201erz\u201d, np. \u201estrz\u201d: strzima\u0107, cho\u0107 budzi<\/span><br \/>\n<span style=\"color: #000000;\">w\u0105tpliwo\u015bci swym wygl\u0105dem np. wyraz strzewiki .<\/span><\/li>\n<li><span style=\"color: #000000;\">W miejscach, w kt\u00f3rych w j\u0119zyku polskim wyst\u0119puje rz (czyli pozosta\u0142o\u015b\u0107\u00a0pras\u0142owia\u0144skiego \u201er\u201d mi\u0119kkiego) w \u015bl\u0105szczy\u017anie tak\u017ce zapisujemy rz; w szczeg\u00f3lno\u015bci<\/span><br \/>\n<span style=\"color: #000000;\">dotyczy to tak\u017ce po\u0142\u0105cze\u0144: trz, strz, drz, zdrz \u2013 pomimo tego, \u017ce w tych sytuacjach w\u00a0wymowie nast\u0119puje prawie obligatoryjne uproszczenie: [\u0161\u010deviki], [\u0161\u010dyla\u0107], [\u017ed\u017ead\u0142o]; taki\u00a0zapis, czyli: strzewiki, strzyla\u0107, zdrzad\u0142o, trzina, trzidzi\u015bci, trzi pozwala zachowa\u0107 ci\u0105g\u0142o\u015b\u0107\u00a0historyczn\u0105.<\/span><\/li>\n<li><span style=\"color: #000000;\">Usuni\u0119cie \u0142 w grupach sp\u00f3\u0142g\u0142oskowych wyg\u0142osowych (gdy jest ono morfologicznym\u00a0wyznacznikiem czasu przesz\u0142ego w j\u0119zyku polskim) \u2013 \u00d8 morfologiczne w 3. osobie liczby\u00a0pojedynczej rodzaju m\u0119skiego w czasie przesz\u0142ym jest wyk\u0142adnikiem trzech kategorii:a) jako\u00a03\u00a0wyznacznik czasu przesz\u0142ego,b) jako wyznacznik rodzaju m\u0119skiego, c) ko\u0144c\u00f3wka osobowa;\u00a0tym samym w 1. os. zapisujemy formy: znodech, przini\u014dsech, przini\u014ds\u017cech, a w 2. os. formy:<\/span><br \/>\n<span style=\"color: #000000;\">znod\u017ce\u015b, przini\u014ds\u017ce\u015b<\/span><\/li>\n<li><span style=\"color: #000000;\">po\u0142\u0105czenia ke, ge piszemy bez elementu graficznego i, czyli do zapisu wybiera si\u0119 wymow\u0119\u00a0tward\u0105, a m\u00f3wi\u0107 mo\u017cna w zale\u017cno\u015bci od zwyczaju;\u00a0w przypadku ko\u0144c\u00f3wek przymiotnikowych, w kt\u00f3rych pojawia si\u0119 \u201ee\u201d pochylone, mo\u017cliwe s\u0105\u00a0dwa typy wymowy, a wi\u0119c i dwa typy zapisu:a) -yj, -ygo, -ymu, wtedy w zapisie przed ko\u0144c\u00f3wk\u0105 wyst\u0119puje litera i: -kiyj, -giyj,\u00a0-kiygo, -giygo, -kiymu, -giymu (polskiyj, polskiygo, drogiymu)b) -ij, -igo, -imu: polskij, polskigo, drugimu<\/span><\/li>\n<li><span style=\"color: #000000;\">zako\u0144czenia: -yj \/ -ij (\u015bl\u014dnskiyj, dalij, przodzij, piyrszyj) nie ulegaj\u0105 w zapisie uproszczeniu,\u00a0czyli nie trac\u0105 litery j, cho\u0107 w wymowie jest to mo\u017cliwa oboczna wymowa<\/span><\/li>\n<li><span style=\"color: #000000;\">nos\u00f3wki roz\u0142o\u017cone z wyj\u0105tkiem odpowiednika ogolnopolskiego \u201e\u0119\u201d na ko\u0144cu \u20136.1. rozk\u0142ad przed sp\u00f3\u0142g\u0142oskami zwartymi i zwarto-szczelinowymi taki sam, jak w\u00a0polszczy\u017anie, czyli:a) -om-, -em- przed wargowymi (wymowa i zapis)b) -on-, -en- przed przednioj\u0119zykowymi (z\u0119bowymi i dzi\u0105s\u0142owymi) i tylnoj\u0119zykowymi (w\u00a0tym drugim przypadku jako graficzny odpowiednik [\u014b])c) -o\u0144-, -e\u0144- przed \u015brodkowoj\u0119zykowymi;<\/span>\n<ol>\n<li><span style=\"color: #000000;\">z kolei przed szczelinowymi zapis odzwierciedla nosowo\u015b\u0107 konsonantyczn\u0105, czyli -on-, -en- (\u015al\u014dnzok, \u015al\u014dnsk, myn\u017ca),<\/span><\/li>\n<li><span style=\"color: #000000;\">w wyg\u0142osie -\u014dm jako odpowiednik og\u00f3lnopolskiego grafemu -\u0105<\/span><\/li>\n<\/ol>\n<\/li>\n<li><span style=\"color: #000000;\">odpowiedniki og\u00f3lnopolskiego grafemu -\u0119 w wyg\u0142osie maj\u0105 trzy realizacje fonetyczne\u00a0zdecydowanie r\u00f3\u017cni\u0105ce si\u0119 w trzech podstawowych regionach \u015al\u0105ska, niedaj\u0105ce si\u0119 pogodzi\u0107\u00a0w jednym typie zapisu \u2013 zostaj\u0105 wiec przyj\u0119te trzy sposoby zapisu:a) na G\u00f3rnym \u015al\u0105sku przemys\u0142owym (w katowickim) -a,b) na \u015al\u0105sku Opolskim a z tyld\u0105,c) w cieszy\u0144skim w czasownikach w 1. osobie -ym, w bierniku \u2013e<\/span><\/li>\n<li><span style=\"color: #000000;\">\u00a0wstawne d i t w formach historycznie uprawnionych \u2013 zdrzad\u0142o i strzoda<\/span><\/li>\n<li><span style=\"color: #000000;\">\u00a0przedrostek stopnia najwy\u017cszego przymiotnik\u00f3w i przys\u0142\u00f3wk\u00f3w w postaci noj-: nojlepszy,\u00a0nojgryfnijb) mo\u017cliwa jest jego wymowa z samog\u0142osk\u0105 \u2013e-: nej-: nejlepszy, nejgryfnij\u00a0Oba te regionalne typy wymowy i zapisu uwa\u017cane s\u0105 za r\u00f3wnorz\u0119dne i mog\u0105 by\u0107 u\u017cywane na terenach, na\u00a0kt\u00f3rych taka wymowa wyst\u0119puje. W niekt\u00f3rych regionach b\u0119d\u0105 one nawet przewa\u017caj\u0105ce lub jedyne.<\/span><\/li>\n<li><span style=\"color: #000000;\">\u00a0w 1. os. liczby pojedynczej czasu przesz\u0142ego wyst\u0119puje (na wz\u00f3r dawnego aorystu)\u00a0ko\u0144c\u00f3wka -ch (ruchoma): goda\u0142ach, godo\u0142ech \/ godo\u0142ch \/ joch godo\u0142 \/ jo\u017cech godo\u0142 \/godo\u0142\u017cech<\/span><\/li>\n<li><span style=\"color: #000000;\">\u00a0samog\u0142oska ko\u0144cz\u0105ca temat czasu przesz\u0142ego (odpowiednik og\u00f3lnopolskiego -y-\/-i-) mo\u017ce\u00a0by\u0107 zapisywana zgodnie z przewa\u017caj\u0105cym u danej osoby\/w danym regionie sposobem\u00a0wymowy:a) \u014d: b\u014d\u0142, b\u014d\u0142a, b\u014d\u0142y; robi\u014d\u0142, robi\u014d\u0142a, robi\u014d\u0142yb) y-: by\u0142, by\u0142a, by\u0142y; robiy\u0142, robiy\u0142a, robiy\u0142y<\/span><\/li>\n<li><span style=\"color: #000000;\">usuni\u0119cie (w stosunku do stanu og\u00f3lnopolskiego) w zapisie -\u0107 jako wyznacznika\u00a0bezokolicznika po \u015b-, \u017a-: wly\u017a, niy\u015b, kra\u015b; tym samym dla temat\u00f3w samog\u0142oskowych\u00a0wyk\u0142adnikiem morfologicznym bezokolicznika jest -\u0107: goda\u0107, pra\u0107, kitn\u014d\u0144\u0107, a dla temat\u00f3w\u00a0sp\u00f3\u0142g\u0142oskowych, czyli zako\u0144czonych na \u015b-, \u017a- wyk\u0142adnikiem morfologicznym bezokolicznika\u00a0jest \u00d8: wly\u017a, niy\u015b, kra\u015b; s\u0105 te\u017c \u2013 oczywi\u015bcie \u2013 bezokoliczniki o innych zako\u0144czeniach, np. p\u014dm\u014d\u017c (moga ci p\u014dm\u014d\u017c)<\/span><\/li>\n<\/ol>\n<p style=\"padding-left: 30px;\"><span style=\"color: #000000;\"><strong>UWAGA<\/strong>:<\/span><br \/>\n<span style=\"color: #000000;\">&#8211; nie zapisujemy mazurzenia (ale na terenach mazurz\u0105cych ka\u017cdy mo\u017ce czyta\u0107, a nawet\u00a0powinien z mazurzeniem)<\/span><br \/>\n<span style=\"color: #000000;\">&#8211; mo\u017cliwa jest jego wymowa z dyftongiem i w zwi\u0105zku z tym zapisem odpowiednim: n\u014f-, n\u014flepszy, n\u014fgryfnij<\/span><br \/>\n<span style=\"color: #000000;\">&#8211; regionalnie mo\u017cliwa jest wymowa i tym samym zapis w tych pozycjach -i- po sp\u00f3\u0142gloskach mi\u0119kkich:\u00a0robi\u0142, robi\u0142a, robi\u0142y<\/span><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p style=\"text-align: center;\"><span style=\"color: #000000;\">Zasada numer 7<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: center;\"><span style=\"color: #000000;\"><em>Zasady dotycz\u0105ce pisowni germanizm\u00f3w<\/em><\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Germanizmy to niezbywalna cz\u0119\u015b\u0107 etnolektu g\u00f3rno\u015bl\u0105skiego na ka\u017cdym poziomie j\u0119zyka:\u00a0fonetycznym, morfologicznym, sk\u0142adniowym, leksykalnym. Ze wzgl\u0119du na ich pochodzenie,\u00a0czasem u\u015bwiadamiane przez m\u00f3wi\u0105cych, a czasem nie, nale\u017cy ustali\u0107 jednolite sposobyzapisu. W zwi\u0105zku z tym, \u017ce og\u00f3lnie przyj\u0119to zasad\u0119, by nie odst\u0119powa\u0107 od og\u00f3lnopolskich\u00a0regu\u0142 i przyzwyczaje\u0144 ortograficznych, stosowne by\u0142oby i w tym przypadku te normy\u00a0zastosowa\u0107. Przyjmuje si\u0119 wobec tego nast\u0119puj\u0105ce rozwi\u0105zania szczeg\u00f3\u0142owe zgodne z\u00a0wymow\u0105 w \u015bl\u0105szczy\u017anie:<\/span><\/p>\n<ol>\n<li><span style=\"color: #000000;\">litera u w miejscu drugiego segmentu niemieckiego dyftongu, jako odpowiednik drugiego\u00a0elementu niemieckiej grupy grafem\u00f3w au: jak w polskich wyrazach obcego pochodzenia typu\u00a0auto, Australia: ausdruk, ausgus, autobana<\/span><\/li>\n<li><span style=\"color: #000000;\">brak w ortografii \u015bl\u0105skiej niemego \u201eh\u201d przed sp\u00f3\u0142g\u0142osk\u0105 wyd\u0142u\u017caj\u0105cego wymow\u0119\u00a0poprzedniej samog\u0142oski: autobana, bana, banka, na banhofie<\/span><\/li>\n<li><span style=\"color: #000000;\">zapis litery z na oznaczenie g\u0142oski [z], nawet gdy w \u017ar\u00f3d\u0142owym ha\u015ble niemieckim\u00a0wyst\u0119puje litera s: szlagzana, z zachowaniem jednak zapisu aus- w funkcji prefiksoidu:\u00a0ausdruk,<\/span><\/li>\n<li><span style=\"color: #000000;\">zapis litery c na oznaczenie g\u0142oski [c], nawet gdy w \u017ar\u00f3d\u0142owym ha\u015ble niemieckim\u00a0wyst\u0119puje litera z: cug, ancug<\/span><\/li>\n<li><span style=\"color: #000000;\">zapis dwuznaku sz w miejscu \u017ar\u00f3d\u0142owego sch: szlagzana, szlauch<\/span><\/li>\n<li><span style=\"color: #000000;\">zapis po\u0142\u0105czenia literowego aj w miejscu \u017ar\u00f3d\u0142owego niemieckiego ei: ajerkuchy,\u00a0ajerkoniak, majzel<\/span><\/li>\n<\/ol>\n<p><span style=\"color: #000000;\"><strong>UWAGA<\/strong>: w nawi\u0105zaniu do tej zasady i do rozszerzania si\u0119 wymowy sz przed spo\u0142g\u0142oskami tak\u017ce w wyrazach\u00a0nieniemieckiego pochodzenia przyjmuje si\u0119 mo\u017cliwo\u015bci zapis\u00f3w wariantywnych: za r\u00f3wnorz\u0119dne uwa\u017ca si\u0119\u00a0mo\u017cliwo\u015bci zapisu s i sz przed sp\u00f3\u0142g\u0142oskami w germanizmach i w niekt\u00f3rych innych wyrazach, tak\u017ce we\u00a0wsp\u00f3\u0142czesnych zapo\u017cyczeniach: skarbnik\/szkarbnik, snikers\/sznikers, stympel\/sztympel<\/span><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Jak poprawnie g\u014fda\u0107 a pisa\u0107 po \u015al\u014dnsku &nbsp; Jak poprawnie pisa\u0107 po \u015al\u0105sku Wst\u0119pne zasady pisowni \u015bl\u0105skiej na podstawie norm przyj\u0119tych w Cieszynie. Zasada numer 1 Pisz po\u00a0\u015bl\u0105sku\u00a0\u015bl\u0105skim alfabetem. Oto litery jakie s\u0105\u00a0po\u00a0\u015bl\u0105sku, poni\u017cej wyja\u015bnimy kilka zasad kiedy ich u\u017cywa\u0107. A,\u00a0\u00c3,\u00a0B,\u00a0C,\u00a0\u0106,\u00a0D,\u00a0E,\u00a0F,\u00a0G,\u00a0H,\u00a0I,\u00a0J,\u00a0K,\u00a0L,\u00a0\u0141,\u00a0M,\u00a0N,\u00a0\u0143,\u00a0O,\u00a0\u014e,\u00a0\u014c,\u00a0\u00d4,\u00a0\u00d5,\u00a0P,\u00a0R,\u00a0S,\u00a0\u015a,\u00a0T,\u00a0U,\u00a0W,\u00a0Y,\u00a0Z,\u00a0\u0179,\u00a0\u017b &nbsp; Zasada numer 2 Litera\u00a0\u0141 Zanik \u0142 po sp\u00f3\u0142g\u0142osce a przed samog\u0142osk\u0105 tyln\u0105: chop,&hellip; <br \/> <a class=\"read-more\" href=\"https:\/\/www.dursmlodzi.org.pl\/?page_id=287\">Dowiedz si\u0119 wi\u0119cej<\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"parent":0,"menu_order":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"page-templates\/homepage.php","meta":{"footnotes":""},"class_list":["post-287","page","type-page","status-publish","hentry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.dursmlodzi.org.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/287","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.dursmlodzi.org.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.dursmlodzi.org.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.dursmlodzi.org.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.dursmlodzi.org.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=287"}],"version-history":[{"count":7,"href":"https:\/\/www.dursmlodzi.org.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/287\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2040,"href":"https:\/\/www.dursmlodzi.org.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/287\/revisions\/2040"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.dursmlodzi.org.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=287"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}